Başıboş kelimesinin zıt (karşıt) anlamlısı nedir?

Yukarıda örneklerini verdiğimiz –Başıboş– kelimesinin zıt-karşıt anlamlısı ve örnek içerisinde kullanımının nasıl olması gerektiğinin bilgisini veriyor olacağız. 

Başıboş kelimesinin zıt (karşıt) anlamlısı Kayıtlı, Bağlı

(TDK)Türk Dil Kurumu’na göre Başıboş kelimesinin anlamı:

1. sıfat Bir şeye veya kimseye bağlı olmayan:
      “Başıboş yaşayışa alışkın değildir.” – Haldun Taner

2. sıfat Bağlanmamış, serbest bırakılmış:
      “İstanbul’un başıboş köpekleri rahatça ömür sürmektedirler.” – Salâh Birsel

3. zarf, mecaz (başı’boş) Yönetimsiz, baskısız, denetimsiz bir biçimde:
      “Günün birçok saatlerinde dar sokaklarda başıboş dolaşır, eski Anadolu evlerini seyrederdim.” – Ahmet Hamdi Tanpınar

4. zarf, mecaz (başı’boş) Kendi isteğine göre, hiçbir etki altında kalmadan.

(TDK)Türk Dil Kurumu’na göre Kayıtlı kelimesinin anlamı:

1. sıfat Kaydı yapılmış, kayda geçirilmiş olan:
      “İkili, on bir Arap atının kayıtlı olduğu bir koşuya konmuştu.” – Necati Cumalı

2. sıfat, mecaz Şarta bağlı.

(TDK)Türk Dil Kurumu’na göre Bağlı kelimesinin anlamı:

1. sıfat Bir bağ ile tutturulmuş olan:
      “Günlerden beri bağlı duran demir, sert bir hırıltıyla denize daldı.” – Halikarnas Balıkçısı

3. sıfat Sınırlanmış, sınırlı:
      Tüzüğe bağlı bir işlem.

4. sıfat Kapatılmış olan, kapalı:
      Bağlı geçit.

5. sıfat Bir kuruluşun yetkisi altında bulunan:
      Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumunun bağlı kuruluşlarını ziyaret ettim.

6. sıfat, mecaz Bir kimseye, bir düşünceye, bir hatıraya saygı, aşk vb. duygularla bağlanan, sadık, tutkun:
      Çocuklarına bağlı ana.

7. sıfat, halk ağzında Halk inanışına göre, büyü etkisiyle cinsel güçten yoksun edilmiş (erkek).

NOT : İki kelimenin (kökeninin ne olduğuna bakmaksızın) anlamdaş, anlamları eş, yakın anlam taşıyan veya zıt anlamlı olabilmesi için aynı anlam özelliğini taşımaları gerekmektedir..Zıt anlamlılık ile olumsuzluk birbiriyle karıştırılmamalıdır.

Zıt Anlam Nedir?

Birbiriyle çelişen özellikler barındıran yani anlam bakımından birbirinin karşıtı olan sözcüklere “Zıt Anlamlı Kelimeler” veya “Karşıt Anlamlı Kelimeler” denir.

–>Tüm kelimelerin zıt anlamlısı yoktur.

–>Eylemlerde de durum aynıdır. Bir eylemin olumsuzu o eylemin karşıtı sayılmaz.