Çitmek kelimesinin zıt (karşıt) anlamlısı nedir?

Yukarıda örneklerini verdiğimiz –Çitmek – kelimesinin zıt-karşıt anlamlısı ve örnek içerisinde kullanımının nasıl olması gerektiğinin bilgisini veriyor olacağız. 

Çitmek kelimesinin zıt (karşıt) anlamlısı Dağıtmak, Sökmek

(TDK)Türk Dil Kurumu’na göre Çitmek kelimesinin anlamı:

1. -i Bir araya getirmek, birleştirmek.

2. -i Kumaştaki deliği örerek kapamak.

3. -i Tarağın dişlerini iplikle bağlayıp sıkıştırmak.

4. -i Çitilemek.

(TDK)Türk Dil Kurumu’na göre Dağıtmak kelimesinin anlamı:

1. -i Toplu durumda bulunanları birbirinden uzaklaştırmak veya ayırmak:
      “Düşman ordusunu çil yavrusu gibi dağıtırlardı.” – Yahya Kemal Beyatlı

2. -i, nesnesiz Belli bir orana göre bölüştürmek, pay etmek, tevzi etmek:
      “Cebinden cüzdanını çıkarıp çocukları için harçlık dağıttı.” – Lâtife Tekin

4. -i Bir şeyin veya bir yerin düzenini bozmak:
      Odayı dağıtmak. Kâğıtları dağıtmak.

5. nesnesiz İletmek, ulaştırmak.

6. -i, mecaz Yenilgiye uğratmak.

7. -i, mecaz Bir topluluğun varlığına son vermek, feshetmek:
      Kooperatifi dağıttılar.

8. -i, mecaz Kurulu bir düzeni bozmak.

9. -i, mecaz Etkisini, gücünü azaltmak, gidermek.

10. nesnesiz, mecaz Ne yaptığını bilmeyecek kadar içip kendinden geçmek.

11. nesnesiz, argo Değişik sebeplerle kendini koyuvermek, beklenmedik davranışlarda bulunmak.

(TDK)Türk Dil Kurumu’na göre Sökmek kelimesinin anlamı:

1. -i Bir şeyi bulunduğu yerden kuvvet kullanarak veya gevşeterek çıkarmak, çekip ayırmak:
      “Bu çoban öyle güçlü görünüyor ki şu yandaki ağacı kavrasa dibinden söker götürür.” – Yaşar Kemal

2. -i Kurulmuş bir şeyi parçalarına ayırmak:
      Makineyi sökmek.

3. -i Rüzgâr, sel, akarsu, bir şeyi yerinden çıkarmak, götürmek.

4. -i Geçip gitmeye engel olan zorlukları atlatmak:
      Araba çamuru sökemedi. Gemi akıntıyı söktü.

5. -i Karışık bir yazıyı okumak:
      “Çok okunaksız bir yazı. Ben söker gibi oldum.” – Haldun Taner

6. -i Örülmüş, dikilmiş şeyin, örgüsünü veya dikişini ayırmak.

7. nesnesiz Balgam vb.nin çıkması, akması kolaylaşmak.

8. -den Ayırmak, uzaklaştırmak, vazgeçirmek:
      “Saplandığı fikirlerden sökemezdiniz.” – Yusuf Ziya Ortaç

9. -i, mecaz Okuyabilme becerisini kazanmak:
      “Bunların Fransızcasını sökmek bir mesele, manalarını sökmek ikinci bir meseledir.” – Reşat Nuri Güntekin

10. nesnesiz, argo Geçmek, etki yapmak:
      “Ne yaparsın, dedi, burada böyle söküyor!” – Falih Rıfkı Atay

11. nesnesiz, teklifsiz konuşmada Gelmeye başlamak veya çıkagelmek:
      “Şermin’le Nermin tam bir saat sonra yani saat beş buçukta söktüler.” – Halide Edip Adıvar

NOT : İki kelimenin (kökeninin ne olduğuna bakmaksızın) anlamdaş, anlamları eş, yakın anlam taşıyan veya zıt anlamlı olabilmesi için aynı anlam özelliğini taşımaları gerekmektedir..Zıt anlamlılık ile olumsuzluk birbiriyle karıştırılmamalıdır.

Zıt Anlam Nedir?

Birbiriyle çelişen özellikler barındıran yani anlam bakımından birbirinin karşıtı olan sözcüklere “Zıt Anlamlı Kelimeler” veya “Karşıt Anlamlı Kelimeler” denir.

–>Tüm kelimelerin zıt anlamlısı yoktur.

–>Eylemlerde de durum aynıdır. Bir eylemin olumsuzu o eylemin karşıtı sayılmaz.