Dökmek kelimesinin zıt (karşıt) anlamlısı nedir?

Yukarıda örneklerini verdiğimiz –Dökmek– kelimesinin zıt-karşıt anlamlısı ve örnek içerisinde kullanımının nasıl olması gerektiğinin bilgisini veriyor olacağız. 

Dökmek kelimesinin zıt (karşıt) anlamlısı Toplamak

(TDK)Türk Dil Kurumu’na göre Dökmek kelimesinin anlamı:

1. -i Sıvı veya tane durumunda olan şeyleri bulundukları kaptan başka bir yere boşaltmak:
      “İhtiyar karısı pırıl pırıl kalaylı maşrapa ile ona su dökecek.” – Sait Faik Abasıyanık

2. -i Belli bir yere boşaltmak:
      Sigara tablasını dökmek.

3. -i Akıtmak, düşürmek:
      “Annem bunu sezdiği gün, babamın arkasından döktüğü yaşları unutacak kadar bedbaht olur.” – Yusuf Ziya Ortaç

4. -e Saçmak, serpmek:
      Tavuklara yem döktü.

5. -i Salmak, bırakmak.

6. -i Üstünde bulunan bir şeyi düşürmek:
      “Yapraklarını dökmüş iki söğüt ağacı…” – Sait Faik Abasıyanık

7. -i Teninde kızamık, kızıl, suçiçeği hastalıklarında olduğu gibi kırmızı lekeler çıkmak.

8. -i Maden, mum eriyiği veya çimento, alçı vb.ni kalıba akıtarak biçim vermek, döküm yapmak:
      “Heykel ilkin çamurdan yapılıyor, sonra kalıbını çıkarıp tunçtan dökecekler.” – Haldun Taner

9. -i Sulu hamuru kızgın yağ veya tepsinin içine akıtarak pişirmek:
      Lokma dökmek. Kadayıf dökmek.

10. -i Bir yere çokça bir şey yığmak, taşımak:
      Sınıra asker dökmek.

11. nesnesiz Çok söylemek:
      Dil dökmek.

12. -i Bir şeyi yok etmek için atmak:
      Satılmayan hamsileri denize döktüler.

13. -e Bir işte veya bir konuyu ele alış biçiminde değişiklik yapmak:
      “Şimdi maşallah açılmaya başladım diye söylenirsin, işi ahbaplığa dökersin, olur gider.” – Reşat Nuri Güntekin

14. -i Yakmak, tutuşturmak:
      “Sabah ve akşam kahvaltıları için mangal döktürürdü. Mangal yakmak denmezdi. Mangalı dök, tutuştur denirdi.” – Nezih Neyzi

15. -i Kullanmak, harcamak, sarf etmek:
      “Dimağ ve beden cevherlerini döken çocukları hesaplı bir kalori ile beslemek lazımdı.” – Cahit Uçuk

16. -i, mecaz Çok sayıda öğrenciyi sınavda veya bir üst sınıfa geçirmede başarısız saymak:
      Sınıfın yarısını döktüler.

17. nesnesiz, mecaz Bol bol vermek, ödemek, sarf etmek:
      Para dökmek.

18. -i, mecaz Açığa vurmak, söylemek, ortaya koymak:
      Acaba biraz anlatsan, derdini döksen olmaz mı?

(TDK)Türk Dil Kurumu’na göre Toplamak kelimesinin anlamı:

1. -i Bir araya getirmek:
      “Şairin bütün eserlerini, bütün hatıralarını toplayacak.” – Orhan Seyfi Orhon

2. nesnesiz Devşirmek:
      Kırlardan çiçek topladık.

4. -i Dağınıklıktan kurtarmak:
      Bu odayı biraz toplamak gerek.

5. -i Bir araya getirmek, düzene sokmak, düzeltmek:
      “Uzun yağlı saçlarını parmaklarıyla taradı, kalpağının altında topladı.” – Memduh Şevket Esendal

6. nesnesiz Artırıp biriktirmek:
      Epey servet toplamış.

7. nesnesiz Hizmete çağırmak:
      Asker toplamak.

8. -i Vergi veya bağışı verecek olanlardan almak.

9. nesnesiz Şişmanlamak, kilo almak.

10. nesnesiz Çıban, yara irinlenmek.

11. -i, matematik Sayıları veya nicelikleri birbirine ekleyip toplamını bulmak.

NOT : İki kelimenin (kökeninin ne olduğuna bakmaksızın) anlamdaş, anlamları eş, yakın anlam taşıyan veya zıt anlamlı olabilmesi için aynı anlam özelliğini taşımaları gerekmektedir..Zıt anlamlılık ile olumsuzluk birbiriyle karıştırılmamalıdır.

Zıt Anlam Nedir?

Birbiriyle çelişen özellikler barındıran yani anlam bakımından birbirinin karşıtı olan sözcüklere “Zıt Anlamlı Kelimeler” veya “Karşıt Anlamlı Kelimeler” denir.

–>Tüm kelimelerin zıt anlamlısı yoktur.

–>Eylemlerde de durum aynıdır. Bir eylemin olumsuzu o eylemin karşıtı sayılmaz.