Uyanmak kelimesinin zıt (karşıt) anlamlısı nedir?

Yukarıda örneklerini verdiğimiz –Uyanmak– kelimesinin zıt-karşıt anlamlısı ve örnek içerisinde kullanımının nasıl olması gerektiğinin bilgisini veriyor olacağız. 

Uyanmak kelimesinin zıt (karşıt) anlamlısı Uyumak

(TDK)Türk Dil Kurumu’na göre Uyanmak kelimesinin anlamı:

1. nesnesiz Uyku durumundan çıkmak:
      “Seher vaktine yakın uyanmışım.” – Necip Fazıl Kısakürek

2. nesnesiz Bitkiler canlanıp yeşermeye başlamak:
      “Tomurcuklar patlamış, tabiat iyiden iyiye uyanmıştı.” – Burhan Felek

3. nesnesiz Belirmek, ortaya çıkmak, depreşmek:
      “Sevda, dedim, gönlümde bir coşkun ateş dalgalandı / Gözüm daldı, hayalimde yine binbir zevk uyandı” – Enis Behiç Koryürek

4. nesnesiz, mecaz Gerçekleri anlar, kavrar duruma gelmek.

5. nesnesiz, mecaz Bilgisizlikten kurtulmak.

6. nesnesiz, argo Cinsel yönden hazır duruma gelmek.

(TDK)Türk Dil Kurumu’na göre Uyumak kelimesinin anlamı:

1. nesnesiz Uyku durumunda olmak.

2. nesnesiz İlaç etkisiyle ağrı duymayacak kadar derin uykuya dalmak:
      Hasta uyuyunca ameliyata alınacak.

4. nesnesiz, mecaz Çevresindeki olayları fark etmemek, görmemek:
      “Ben de sizler gibi adam olurdum, okurdum; okumak bilsem okurdum da uyumazdım.” – Sait Faik Abasıyanık

NOT : İki kelimenin (kökeninin ne olduğuna bakmaksızın) anlamdaş, anlamları eş, yakın anlam taşıyan veya zıt anlamlı olabilmesi için aynı anlam özelliğini taşımaları gerekmektedir..Zıt anlamlılık ile olumsuzluk birbiriyle karıştırılmamalıdır.

Zıt Anlam Nedir?

Birbiriyle çelişen özellikler barındıran yani anlam bakımından birbirinin karşıtı olan sözcüklere “Zıt Anlamlı Kelimeler” veya “Karşıt Anlamlı Kelimeler” denir.

–>Tüm kelimelerin zıt anlamlısı yoktur.

–>Eylemlerde de durum aynıdır. Bir eylemin olumsuzu o eylemin karşıtı sayılmaz.