Yanmak kelimesinin zıt (karşıt) anlamlısı nedir?

Yukarıda örneklerini verdiğimiz –Yanmak – kelimesinin zıt-karşıt anlamlısı ve örnek içerisinde kullanımının nasıl olması gerektiğinin bilgisini veriyor olacağız. 

Yanmak kelimesinin zıt (karşıt) anlamlısı Sönmek

(TDK)Türk Dil Kurumu’na göre Yanmak kelimesinin anlamı:

1. nesnesiz Birleşiminde karbon bulunan maddeler, ısı ve ışık yayarak kül durumuna geçip yok olmak:
      “Yanan ormanların yerine yeni orman yetiştirilir.” – Anayasa

2. nesnesiz Ateş durumuna geçmek, tutuşmak:
      Kömür yandı. Ocaktaki odun yandı.

3. nesnesiz Isı, ışık veren bir konuma geçmek:
      “Gece oldu, ışıklar yandı, yatsı vakti geldi.” – Memduh Şevket Esendal

4. nesnesiz Bütünü veya bir bölümü ateş veya sıcaklığın etkisi ile bozulmak, kömür durumuna geçmek:
      Yemek yandı. Ekmek yandı.

5. nesnesiz Isı etkisiyle vücudun bir yanı yara olmak, kızarmak veya rengi koyulaşmak:
      Ateşe dokundu, eli yandı. Güneşten kolları yandı.

6. nesnesiz Vücut veya nesnelerin ısısı artmak:
      “Ateşler içinde, günlerce titreyerek yanar.” – Yusuf Ziya Ortaç
      “Odamız yaz günleri çinko damın altında yanar durur.” – Orhan Veli Kanık

7. nesnesiz Parlamak, parıldamak:
      “Birkaç batarya top, kızgın güneş altında pırıl pırıl yanıyor.” – Falih Rıfkı Atay

8. nesnesiz Birtakım etmenlerin etkisiyle işe yaramaz duruma gelmek:
      Kumaş boyadan yanmış. Ekinler dondan yanmış.

9. nesnesiz Yanık acısına benzer bir acı duymak:
      Boğazım yanıyor. Biberden ağzım yandı.

10. nesnesiz Çok istemek, çabalamak:
      “Çocuklar, kendilerini beğendirmek için yanıyorlar.” – Reşat Nuri Güntekin

11. nesnesiz, mecaz Çok üzülmek:
      Bu yaz tatil yapamayacağıma yanıyorum.

12. nesnesiz, mecaz Çok sevmek, büyük bir aşk ile sevmek.

13. nesnesiz, mecaz Hükümsüz kalmak, değerini yitirmek:
      Vaktinde değiştirilmeyen kâğıt paralar yandı.

14. nesnesiz, mecaz Zarara, kötülüğe uğramak:
      “Maazallah! Birimize kitaptan rastgele bir şey soracak olsa yandığımız gündü.” – Haldun Taner

15. nesnesiz, mecaz Çocuk oyunlarında oyun dışı kalmak.

16. nesnesiz, mecaz Bir bir sıralamak, dile getirmek, dert dökmek, anlatmak:
      “Yazı yazmak, hayatımı anlatmak, kalbimi dökmek ihtiyacıyla yanıyorum.” – Sermet Muhtar Alus

(TDK)Türk Dil Kurumu’na göre Sönmek kelimesinin anlamı:

1. nesnesiz Yanmaz, aydınlatmaz, parlamaz olmak:
      “Son yıldız vadinin üstünde bir yanıp bir sönüyordu.” – Tarık Buğra

2. nesnesiz Parlaklığını, ışığını yitirmek.

4. nesnesiz, jeoloji Yanardağ etkinliğini yitirmek.

5. nesnesiz, mecaz Duygular dinmek, yatışmak, etkisini yitirmek:
      “Öfkeleri bir yaz fırtınası gibi birdenbire sönüverdi.” – Ömer Seyfettin

6. nesnesiz, mecaz Gerilemek, parlaklık ve önemini yitirmek:
      “Münakaşa tekrar eski hızını alamayarak biraz sonra söndü.” – Reşat Nuri Güntekin

7. nesnesiz, mecaz Ses duyulmaz olmak.

8. nesnesiz, mecaz Tükenmek, yok olmak, yitmek:
      “Esmer lekeler, sönmüş sivilcelerden artakalan çukurlar, kabarcıklar yüzünü yayık ayranına çevirmiş.” – Salâh Birsel

NOT : İki kelimenin (kökeninin ne olduğuna bakmaksızın) anlamdaş, anlamları eş, yakın anlam taşıyan veya zıt anlamlı olabilmesi için aynı anlam özelliğini taşımaları gerekmektedir..Zıt anlamlılık ile olumsuzluk birbiriyle karıştırılmamalıdır.

Zıt Anlam Nedir?

Birbiriyle çelişen özellikler barındıran yani anlam bakımından birbirinin karşıtı olan sözcüklere “Zıt Anlamlı Kelimeler” veya “Karşıt Anlamlı Kelimeler” denir.

–>Tüm kelimelerin zıt anlamlısı yoktur.

–>Eylemlerde de durum aynıdır. Bir eylemin olumsuzu o eylemin karşıtı sayılmaz.